Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật hình sự 2015

Trong xã hội hiện đại, quyền sở hữu tài sản là một trong những quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hành vi xâm phạm đến quyền này, trong đó có tội cưỡng đoạt tài sản. Tội cưỡng đoạt tài sản không chỉ gây thiệt hại về vật chất cho người bị hại mà còn ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích tội cưỡng đoạt tài sản theo quy định tại Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và chính xác về tội danh này.

Giới thiệu về tội cưỡng đoạt tài sản

Tội cưỡng đoạt tài sản là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản của họ. Đây là một trong những tội phạm xâm phạm quyền sở hữu được quy định trong Bộ luật Hình sự. Hành vi cưỡng đoạt tài sản không chỉ gây ra những thiệt hại về kinh tế mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, tinh thần của người bị hại, làm xáo trộn trật tự xã hội.

Cơ sở pháp lý: Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015

Điều 170. Tội cưỡng đoạt tài sản

Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội cưỡng đoạt tài sản như sau:

1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

• Có tổ chức;
• Có tính chất chuyên nghiệp;
• Dùng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 60%;
• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
• Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

• Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
• Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Các yếu tố cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản

Để xác định một hành vi có cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản hay không, cần xem xét các yếu tố cấu thành tội phạm sau:

Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội cưỡng đoạt tài sản là bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự, tức là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có khả năng nhận thức, điều khiển hành vi của mình. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này trong trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng quy định tại khoản 2, 3 và 4 Điều 170.

Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội cưỡng đoạt tài sản là quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người khác. Hành vi cưỡng đoạt xâm phạm đến quyền được chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của chủ sở hữu.

Mặt khách quan của tội phạm

Mặt khách quan của tội cưỡng đoạt tài sản thể hiện ở các hành vi sau:

Hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác

• Dùng vũ lực: Là hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động trực tiếp lên người bị hại, như đánh đập, trói, bắt giữ… để uy hiếp tinh thần và chiếm đoạt tài sản.
• Đe dọa dùng vũ lực: Là hành vi dùng lời nói, cử chỉ, hành động làm cho người bị hại lo sợ rằng nếu không giao tài sản thì sẽ bị dùng vũ lực. Sự đe dọa phải có căn cứ và làm cho người bị hại thực sự lo sợ.
• Thủ đoạn khác: Là các hành vi không phải là dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực, nhưng vẫn gây ra sự uy hiếp về tinh thần cho người bị hại, khiến họ phải giao tài sản. Ví dụ: tung tin sai lệch, vu khống, gây áp lực…

Mục đích chiếm đoạt tài sản

Hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác phải nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản. Nếu hành vi này không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản thì không cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản.

Mặt chủ quan của tội phạm

Mặt chủ quan của tội cưỡng đoạt tài sản thể hiện ở lỗi cố ý trực tiếp, tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra.

Các hình thức xử phạt đối với tội cưỡng đoạt tài sản

Khung hình phạt cơ bản

Theo khoản 1 Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, người phạm tội cưỡng đoạt tài sản thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.

Các khung hình phạt tăng nặng

Điều 170 quy định các khung hình phạt tăng nặng tùy thuộc vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội:

• Khoản 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; dùng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 60%; chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tái phạm nguy hiểm.
• Khoản 3: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp: gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
• Khoản 4: Phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp: chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Các yếu tố tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Yếu tố tăng nặng trách nhiệm hình sự

Các yếu tố tăng nặng trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 52 Bộ luật Hình sự, ví dụ:

• Phạm tội có tổ chức.
• Phạm tội có tính chất côn đồ.
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội.
• Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người già yếu, người không có khả năng tự vệ hoặc người đang ở trong tình trạng quẫn bách.

Yếu tố giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Các yếu tố giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự, ví dụ:

• Người phạm tội đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả.
• Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.
• Người phạm tội là người có công với cách mạng, là người thân của liệt sĩ.

Phân biệt tội cưỡng đoạt tài sản với các tội khác

Tội cưỡng đoạt tài sản có những điểm khác biệt so với các tội xâm phạm quyền sở hữu khác, cần phân biệt rõ để tránh nhầm lẫn:

Phân biệt với tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS)

• Cướp tài sản: Dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc nhằm chiếm đoạt tài sản. Hành vi cướp tài sản mang tính chất công khai, trực tiếp và nguy hiểm hơn.
• Cưỡng đoạt tài sản: Dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản. Hành vi cưỡng đoạt có thể không mang tính chất công khai và mức độ nguy hiểm thường thấp hơn so với cướp tài sản.

Phân biệt với tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172 BLHS)

• Công nhiên chiếm đoạt tài sản: Chiếm đoạt tài sản một cách công khai, không có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác.
• Cưỡng đoạt tài sản: Có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác để chiếm đoạt tài sản.

Phân biệt với tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169 BLHS)

• Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản: Bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật nhằm chiếm đoạt tài sản.
• Cưỡng đoạt tài sản: Không có hành vi bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, mà chỉ dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác để chiếm đoạt tài sản.

Một số ví dụ minh họa về tội cưỡng đoạt tài sản

• A đe dọa sẽ tung ảnh nhạy cảm của B lên mạng xã hội nếu B không đưa cho A 10 triệu đồng. Hành vi của A cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản.
• C chặn đường D và yêu cầu D phải đưa hết tiền trong người cho C, nếu không C sẽ đánh D. Hành vi của C cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản.
• E tung tin sai lệch về công ty của F, khiến công ty của F bị thiệt hại nặng nề và yêu cầu F phải đưa cho E một khoản tiền lớn để E dừng việc tung tin. Hành vi của E cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản.

Vai trò của luật sư hình sự trong các vụ án cưỡng đoạt tài sản

Trong các vụ án liên quan đến tội cưỡng đoạt tài sản, vai trò của luật sư hình sự là vô cùng quan trọng. Luật sư sẽ:

• Tư vấn pháp luật cho khách hàng về các quy định của pháp luật liên quan đến tội cưỡng đoạt tài sản.
• Thu thập chứng cứ, tài liệu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
• Tham gia bào chữa cho bị cáo hoặc bảo vệ quyền lợi cho bị hại tại phiên tòa.
• Đưa ra các luận cứ, chứng cứ để chứng minh sự vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo, hoặc yêu cầu tòa án xử lý nghiêm minh đối với hành vi phạm tội của bị cáo.

Lời khuyên và phòng ngừa

Để phòng ngừa tội cưỡng đoạt tài sản, mỗi người cần:

• Nâng cao ý thức cảnh giác, bảo vệ tài sản của mình.
• Không nên mang theo nhiều tiền mặt hoặc tài sản có giá trị lớn khi ra ngoài.
• Tránh đi một mình vào những nơi vắng vẻ, tối tăm.
• Khi bị đe dọa hoặc uy hiếp, cần bình tĩnh xử lý, tìm cách báo cho cơ quan công an hoặc người thân để được giúp đỡ.
• Tích cực tham gia các hoạt động phòng ngừa tội phạm do địa phương tổ chức.

Nếu bạn hoặc người thân của bạn đang gặp phải vấn đề liên quan đến tội cưỡng đoạt tài sản, hãy liên hệ với công ty luật Dragon để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Ngoài ra, việc tìm hiểu về  các tội phạm xâm phạm quyền sở hữu  khác cũng giúp nâng cao nhận thức và phòng tránh hiệu quả.

Kết luận

Tội cưỡng đoạt tài sản là một trong những tội phạm nguy hiểm, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền sở hữu tài sản của công dân. Việc nắm vững các quy định của pháp luật về tội danh này là vô cùng quan trọng để mỗi người có thể tự bảo vệ mình và góp phần vào việc phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Hy vọng rằng, với những thông tin chi tiết được cung cấp trong bài viết, bạn đọc sẽ có cái nhìn tổng quan và sâu sắc hơn về tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015.

Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại tìm đến tư vấn luật hình sự từ các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ tốt nhất. Việc hiểu rõ các yếu tố cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản cũng là một cách để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những rủi ro pháp lý.

Hãy luôn cảnh giác và tuân thủ pháp luật để xây dựng một xã hội an toàn và văn minh. Nâng cao hiểu biết về khung hình phạt tội cưỡng đoạt tài sản cũng là một biện pháp răn đe hiệu quả, giúp giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật.

Bài viết này được cung cấp bởi  Luật sư hình sự  của công ty luật Dragon.