Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật hình sự)

Trong đời sống kinh tế – xã hội hiện đại, các giao dịch dân sự, kinh tế diễn ra ngày càng đa dạng và phức tạp. Bên cạnh những mặt tích cực, đây cũng là môi trường phát sinh nhiều hành vi vi phạm pháp luật, trong đó nổi cộm nhất là các tội danh xâm phạm sở hữu. Được quy định cụ thể tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một trong những tội danh phổ biến, có thủ đoạn tinh vi và gây ra những hệ lụy nặng nề cho nạn nhân cũng như trật tự an toàn xã hội.

Để giúp Quý khách hàng, bạn đọc có cái nhìn toàn diện, sâu sắc và đúng đắn dưới góc độ pháp lý về tội danh này, Công ty Luật Dragon xin cung cấp bài phân tích chuyên sâu chi tiết dưới đây.

1. Cấu thành định tội của Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174)

Một hành vi chỉ bị coi là phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản khi hội tụ đầy đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm đặc trưng sau:

Mặt khách quan của tội phạm

Mặt khách quan của tội danh này được thể hiện qua chuỗi hành vi có mối quan hệ nhân quả chặt chẽ với nhau, bao gồm hai hành vi nối tiếp:

• Hành vi dùng thủ đoạn gian dối: Đây là điều kiện tiên quyết. Người phạm tội cố ý đưa ra những thông tin giả dối, không đúng sự thật (bằng lời nói, chữ viết, hành động, công nghệ cao…) nhưng làm cho người khác tin đó là sự thật. Thủ đoạn gian dối phải có trước khi hành vi chiếm đoạt xảy ra.

• Hành vi chiếm đoạt tài sản: Xuất phát từ việc tin vào thông tin gian dối nói trên, chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản đã tự nguyện giao tài sản cho người phạm tội. Người phạm tội nhận tài sản và nhanh chóng chuyển dịch tài sản đó thành của mình hoặc cho người khác.

Mặt chủ quan của tội phạm

• Tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội hoàn toàn nhận thức được hành vi gian dối của mình là trái pháp luật, thấy trước kết quả tài sản của người khác bị chiếm đoạt nhưng vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra.

• Mục đích chiếm đoạt tài sản là yếu tố bắt buộc và phải có trước hoặc đồng thời với thủ đoạn gian dối.

Khách thể của tội phạm

Tội phạm này xâm phạm đến quan hệ sở hữu về tài sản được pháp luật bảo vệ. Đối tượng tác động ở đây là tài sản (bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản).

Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ.

2. Khung hình phạt cụ thể theo quy định pháp luật

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, mức hình phạt được áp dụng dựa trên giá trị tài sản bị chiếm đoạt hoặc các tình tiết định khung tăng nặng cụ thể:

Khung 1 (Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm)

Áp dụng đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.

Nếu tài sản dưới 2.000.000 đồng vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm.

• Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội xâm phạm sở hữu chưa được xóa án tích.

• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

Khung 2 (Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm)

Áp dụng khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp tăng nặng:

• Có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp.

• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.

• Tái phạm nguy hiểm.

• Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm.

Khung 3 (Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm)

Áp dụng khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

• Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

Khung 4 (Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân)

Đây là khung hình phạt cao nhất, áp dụng khi:

• Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên.

• Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

3. Phân biệt Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Trực tiễn xét xử cho thấy việc nhầm lẫn giữa hai tội danh này diễn ra rất phổ biến. Công ty Luật Dragon xin đưa ra tiêu chí phân biệt cơ bản sau:

4. Vai trò của Luật sư chuyên nghiệp trong vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Do tính chất ranh giới giữa “giao dịch dân sự hợp pháp bị vỡ nợ” và “tội phạm hình sự lừa đảo” vô cùng mong manh, việc có sự đồng hành của luật sư là tối quan trọng đối với cả bị can/bị cáo và bị hại.

Đối với người bị tố cáo, bị can, bị cáo

• Đánh giá đúng bản chất vụ việc: Luật sư sẽ làm rõ các yếu tố cấu thành tội phạm để xác định hành vi đó thực chất là tranh chấp dân sự, kinh tế hay có dấu hiệu hình sự, tránh việc hình sự hóa các quan hệ dân sự.

• Thu thập tình tiết giảm nhẹ: Tìm kiếm các chứng cứ chứng minh việc khắc phục hậu quả, gia đình có công, thành khẩn khai báo để được áp dụng khung hình phạt thấp nhất.

• Bảo vệ quyền con người: Giám sát các buổi hỏi cung, ngăn chặn tình trạng bức cung, nhục hình, đảm bảo tính khách quan của hồ sơ vụ án.

Đối với người bị hại (Nạn nhân)

• Hỗ trợ soạn thảo đơn từ: Viết đơn tố giác tội phạm gửi đúng cơ quan thẩm quyền, đảm bảo nội dung đanh thép, đầy đủ chứng cứ để vụ án nhanh chóng được khởi tố.

• Thu thập tài liệu chứng minh thiệt hại: Hướng dẫn khách hàng lưu giữ các sao kê ngân hàng, tin nhắn, hợp đồng nhằm đòi lại tối đa tài sản bị chiếm đoạt.

• Tham gia tranh tụng tại Tòa: Đòi lại công lý, yêu cầu bồi thường thiệt hại trực tiếp và các tổn thất phát sinh liên quan.

5. CÔNG TY LUẬT DRAGON – LUÔN ĐỒNG HÀNH CÙNG QUÝ KHÁCH!

Với đội ngũ Luật sư dày dặn kinh nghiệm, tận tâm và bản lĩnh, đứng đầu là Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật Dragon tự hào là đơn vị uy tín hàng đầu trong việc tư vấn, bào chữa và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng trong các vụ án hình sự nói chung và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nói riêng. Chúng tôi cam kết mang lại giải pháp pháp lý tối ưu, bảo vệ công lý và quyền lợi hợp pháp của bạn một cách tuyệt đối.

Nếu Quý khách hàng đang gặp phải các vướng mắc pháp lý hoặc cần sự can thiệp kịp thời của Luật sư, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua các kênh thông tin sau:

• Trụ sở chính: Phòng 08 tầng 09 toà nhà VINACONEX DIAMOND TOWER, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội.

• Văn phòng tại Long Biên: Số 22 ngõ 29 Phố Trạm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Hotline: 0983.019.109 (Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc)

• Email: dragonlawfirm@gmail.com

• Website: www.luatsubaochua.vn hoặc www.congtyluatdragon.com