VA CHẠM GIAO THÔNG, MỘT NGƯỜI CẦM DAO CHÉM NGƯỜI – NGƯỜI KIA CHẠY VỀ XE LẤY DAO CHÉM LẠI: AI ĐÚNG, AI SAI?

Một vụ va chạm giao thông tưởng chỉ là mâu thuẫn trên đường, nhưng nếu hai bên sử dụng dao gây thương tích cho nhau thì vụ việc có thể chuyển thành vấn đề hình sự rất nghiêm trọng.

Người cầm dao chém trước chắc chắn có lỗi?
Người bị chém lấy dao chém lại có được xem là phòng vệ chính đáng?
Nếu cả hai cùng bị thương, ai phải chịu trách nhiệm hình sự?
Ai bị thương nặng hơn có phải là người “đúng” hơn?

Câu trả lời: Không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ thương tích để xác định ai đúng, ai sai.

Theo Điều 22 Bộ luật Hình sự, phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả một cách cần thiết đối với người đang có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm. Ngược lại, nếu chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại thì có thể bị xem là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

⚖️ TÌNH HUỐNG GIẢ ĐỊNH

Ví dụ:

Hai người xảy ra va chạm giao thông trên đường.

Sau khi tranh cãi, A bất ngờ cầm dao lao vào chém B.

B bị A chém nên bỏ chạy về phía ô tô của mình, lấy một con dao rồi quay lại chém A.

Kết quả:

• A bị thương;
• B cũng bị thương;
• Cả hai đều phải đi cấp cứu;
• Hai bên đều cho rằng mình là người bị hại.

Vậy B chém A có phải là phạm tội hay không?

Không thể kết luận chỉ bằng việc “B chém lại A”.

Điểm mấu chốt mà cơ quan tiến hành tố tụng phải làm rõ là:

Tại thời điểm B chống trả, A còn đang thực hiện hành vi tấn công nguy hiểm hay hành vi xâm phạm đã chấm dứt?

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi xem xét phòng vệ chính đáng.

Nếu A đang cầm dao tiếp tục truy đuổi, tấn công B và B buộc phải chống trả để bảo vệ tính mạng, sức khỏe của mình thì hành vi của B có thể được xem xét dưới góc độ phòng vệ chính đáng nếu đáp ứng điều kiện của Điều 22 BLHS. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Nhưng nếu A đã dừng tấn công, bỏ chạy hoặc nguy cơ xâm hại đã chấm dứt mà B chủ động lấy dao quay lại truy đuổi và chém A để trả thù, thì vấn đề phòng vệ chính đáng sẽ được đánh giá rất khác.

“CHÉM LẠI” KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI “PHÒNG VỆ CHÍNH ĐÁNG”

Đây là điểm rất nhiều người dễ nhầm.

Phòng vệ chính đáng nhằm chống trả hành vi xâm phạm đang xảy ra.

Còn nếu nguy hiểm đã chấm dứt nhưng người bị tấn công sau đó quay lại tìm người đã tấn công mình để trả đũa thì có thể không còn là phòng vệ chính đáng.

Ví dụ:

Tình huống 1:
A cầm dao đang lao vào chém B. B dùng dao chống trả để ngăn A tiếp tục tấn công.

→ Có cơ sở để xem xét phòng vệ chính đáng.

Tình huống 2:
A đã bỏ dao, chạy khỏi hiện trường. B chạy về xe lấy dao, đuổi theo A rồi chém.

→ Có thể không còn là phòng vệ chính đáng; cần xem xét trách nhiệm hình sự của B tùy toàn bộ diễn biến.

Tình huống 3:
A tiếp tục cầm dao truy đuổi B. B lấy dao để chống trả nhằm thoát khỏi cuộc tấn công.

→ Có thể tiếp tục đặt vấn đề phòng vệ chính đáng, nhưng phải đánh giá cụ thể mức độ chống trả.

Điều 22 BLHS không yêu cầu người phòng vệ phải bỏ chạy hay phải chịu đòn rồi mới được chống trả. Vấn đề quan trọng là hành vi chống trả có cần thiết và có phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại hay không. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

NẾU CẢ HAI CÙNG DÙNG DAO, CẢ HAI CÓ BỊ KHỞI TỐ?

Có thể, nhưng không phải cứ cả hai đều bị thương thì đương nhiên cả hai đều phạm tội.

Cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét hành vi cụ thể của từng người.

Người thứ nhất cầm dao tấn công trước có thể bị xem xét về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 BLHS nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Đáng chú ý, Điều 134 quy định trường hợp sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm có thể là tình tiết thuộc khoản 1 trong trường hợp tỷ lệ thương tích dưới mức thông thường của điều luật nhưng thuộc trường hợp định khung này. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Trong khi đó, người bị tấn công có thể được xem xét theo Điều 22 – Phòng vệ chính đáng.

Nếu hành vi chống trả vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, có thể phải xem xét Điều 136 BLHS – Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

⚖️ AI BỊ THƯƠNG NẶNG HƠN CÓ PHẢI LÀ NGƯỜI ĐÚNG?

Không!

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến.

Ví dụ:

A chém B trước khiến B bị thương 5%.

B chống trả khiến A bị thương 20%.

Không thể chỉ dựa vào con số 20% > 5% để kết luận B là người có lỗi nặng hơn.

Ngược lại, cũng không thể chỉ vì A là người chém trước mà mặc nhiên kết luận mọi hành vi của B sau đó đều là phòng vệ chính đáng.

Cơ quan chức năng phải đánh giá toàn bộ diễn biến vụ việc:

• Ai là người khởi xướng hành vi bạo lực?
• Ai cầm dao trước?
• Dao được sử dụng như thế nào?
• Khoảng cách giữa hai bên?
• Ai truy đuổi ai?
• Hành vi tấn công có đang tiếp diễn không?
• Khi nào hành vi tấn công kết thúc?
• Người bị tấn công có thể tránh khỏi nguy hiểm hay không?
• Mục đích của việc chống trả là tự vệ hay trả thù?
• Số nhát chém?
• Vị trí gây thương tích?
• Hung khí sử dụng?
• Tỷ lệ tổn thương cơ thể của từng người?
• Có camera, nhân chứng, dữ liệu điện thoại hay không?
• Diễn biến trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc?

Một vài giây trong diễn biến vụ án có thể quyết định bản chất pháp lý của hành vi.

LUẬT SƯ NGUYỄN MINH LONG: “ĐỪNG CHỈ NHÌN VÀO VẾT THƯƠNG – HÃY NHÌN VÀO TOÀN BỘ DIỄN BIẾN”

Trong những vụ việc hai bên đánh nhau, dùng dao hoặc hung khí gây thương tích, việc xác định ai tấn công trước, hành vi tấn công có còn tiếp diễn và hành vi chống trả có cần thiết hay không đặc biệt quan trọng.

Một đoạn camera vài phút có thể cho thấy hoàn toàn khác với lời trình bày của mỗi bên.

Vì vậy, khi giải quyết vụ án, luật sư bào chữa cần nghiên cứu hồ sơ, chứng cứ, lời khai, vật chứng, kết luận giám định và các tài liệu liên quan để xây dựng đánh giá pháp lý phù hợp.

Không phải cứ “chém người” là giống nhau về mặt pháp lý.

Không phải cứ bị thương nặng hơn là người sai.

Và cũng không phải cứ bị chém trước thì mọi hành vi chém lại đều được coi là phòng vệ chính đáng.

Mấu chốt là bản chất của hành vi, thời điểm chống trả và mức độ chống trả.

KẾT LUẬN

Nếu xảy ra tình huống va chạm giao thông → đánh nhau → một bên dùng dao chém trước → bên còn lại lấy dao chống trả → cả hai cùng bị thương, thì cần đặc biệt xem xét:

Điều 22 BLHS – Phòng vệ chính đáng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Điều 134 BLHS – Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Điều 136 BLHS – Tội cố ý gây thương tích do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Tuy nhiên, không thể xác định trách nhiệm hình sự chỉ từ một vài thông tin ban đầu. Cần xem xét toàn bộ chứng cứ và diễn biến thực tế của vụ việc.

⚖️ LUẬT SƯ NGUYỄN MINH LONG

CÔNG TY LUẬT DRAGON

Tư vấn pháp luật hình sự
Luật sư bào chữa vụ án hình sự
Luật sư tranh tụng hình sự
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng
Tư vấn các vụ án cố ý gây thương tích, đánh nhau, sử dụng dao và hung khí

Website: www.luatsubaochua.vn

#LuậtSưNguyễnMinhLong #CôngTyLuậtDragon #LuậtSưBàoChữa #LuậtSưHìnhSự #TranhTụngHìnhSự #PhòngVệChínhĐáng #Điều22BLHS #Điều134BLHS #Điều136BLHS #CốÝGâyThươngTích #VaChạmGiaoThông #ĐánhNhau #LuậtSưTưVấn