ĐẠI ÁN DỰ ÁN “MA” TẠI CÔNG TY ĐẤT VÀNG HOÀNG GIA VÀ ANGEL LINA: KHI LUẬT SƯ TIẾP TAY CHO TỘI PHẠM LỪA ĐẢO VÀ GÓC NHÌN PHÁP LÝ

Vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra tại Công ty Đất Vàng Hoàng Gia và Công ty Angel Lina là một trong những vụ đại án bất động sản gây rúng động dư luận tại TP.HCM. Với quy mô lừa đảo xuyên suốt nhiều quận, huyện, các đối tượng chủ mưu đã vẽ ra hàng loạt dự án không có thật để chiếm đoạt số tiền khổng lồ lên đến hơn 834 tỷ đồng của gần 600 nạn nhân.

Đáng chú ý, trong số các bị cáo hầu tòa, sự xuất hiện của hai cựu luật sư, chuyên gia pháp lý với vai trò đồng phạm giúp sức đắc lực cho “nữ quái” chủ mưu đã làm dấy lên những làn sóng tranh luận gay gắt về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm hình sự.

1. Toàn cảnh vụ án lừa đảo xuyên quốc gia: 18 dự án “ma” và hơn 834 tỷ đồng biến mất

Ngày 2/1, Tòa án nhân dân TP.HCM đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với hàng loạt bị cáo liên quan đến chuỗi công ty bất động sản lừa đảo bao gồm Công ty Đất Vàng Hoàng Gia, Công ty Angel Lina và Công ty Hoàng Kim Land.

Theo cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân TP.HCM, các bị cáo bị đưa ra xét xử về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự bao gồm:

• Phạm Thị Tuyết Nhung (43 tuổi): Giám đốc, đại diện pháp luật của Công ty Angel Lina và Công ty Đất Vàng Hoàng Gia.

• Nguyễn Ngọc Hoàng (37 tuổi): Cựu luật sư thuộc Đoàn luật sư TP.HCM, cựu Giám đốc đại diện pháp luật Công ty Đất Vàng Hoàng Gia.

• Lý Văn Sinh (56 tuổi): Cựu Trưởng bộ phận pháp lý Công ty Angel Lina.

• Cùng 5 đồng phạm khác đóng vai trò trợ lý, nhân viên và giám đốc bù nhìn được thuê để ký kết giấy tờ.

Chân dung hai “nữ quái” chủ mưu

Hồ sơ vụ án xác định hai người phụ nữ đóng vai trò chỉ đạo, điều hành xuyên suốt và là kiến trúc sư trưởng cho toàn bộ kịch bản lừa đảo này:

1. Trần Thị Mỹ Hiền (60 tuổi): Giám đốc đại diện Công ty Đất Vàng Hoàng Gia. Bà Hiền được xác định là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ đạo toàn bộ hoạt động của Công ty Đất Vàng Hoàng Gia và Công ty Hoàng Kim Land, trực tiếp cùng đồng phạm chiếm đoạt số tiền hơn 285 tỷ đồng. Tuy nhiên, một diễn biến pháp lý đặc biệt là hiện tại bà Hiền đang bị áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc do chứng bệnh “rối loạn phân liệt cảm xúc loại hỗn hợp” – một dạng bệnh tâm thần mãn tính, vì vậy cơ quan chức năng đã tạm đình chỉ điều tra bị can đối với bà, khi nào khỏi bệnh sẽ xử lý sau.

2. Phạm Thị Tuyết Nhung (43 tuổi): Người hợp tác toàn diện với bà Hiền, giữ vai trò chủ mưu và chỉ đạo xuyên suốt mọi hoạt động kinh doanh, gom đất của Công ty Angel Lina và Công ty Đất Vàng Hoàng Gia. Tổng số tiền mà Nhung và nhóm của mình bị cáo buộc chiếm đoạt là gần 540 tỷ đồng.

Thủ đoạn tinh vi “vẽ” dự án 1/500 trên giấy

Kịch bản lừa đảo của các đối tượng được phân chia thành nhiều giai đoạn rất chuyên nghiệp nhằm che mắt những người mua đất nhẹ dạ:

• Bước 1: Thu mua đất nông nghiệp, đất ao hồ. Hiền và Nhung tìm kiếm, tiếp cận các chủ đất sở hữu những khu đất có diện tích lớn tại quận Bình Tân, quận 9, quận 12, huyện Bình Chánh… Các thửa đất này có mục đích sử dụng rất đa dạng như đất trồng cây lâu năm, đất trồng lúa, đất ao hồ công nghiệp, chưa hề được chuyển đổi mục đích sử dụng thành đất ở đô thị. Các bị cáo chỉ mới ký hợp đồng đặt cọc hoặc hợp đồng chuyển nhượng một phần, chưa hoàn tất thủ tục sang tên đổi chủ và chưa đóng thuế nghĩa vụ với nhà nước.

• Bước 2: Thuê kiến trúc sư tự vẽ bản đồ quy hoạch chi tiết 1/500. Dù không có quyền sở hữu hợp pháp toàn diện và không có bất kỳ phê duyệt nào từ cơ quan quản lý quy hoạch đô thị, các bị cáo đã thuê người thiết kế bản vẽ kỹ thuật chi tiết theo tỉ lệ 1/500. Trên các bản vẽ “lậu” này, đất ruộng, đất ao lập tức biến thành các khu đô thị hiện đại, phân lô bán nền vuông vức, hiển thị đầy đủ hệ thống đường giao thông nội bộ, hệ thống điện lưới, hạ tầng cấp thoát nước xanh sạch đẹp.

• Bước 3: Tung chiêu khuyến mãi và ký hợp đồng đặt cọc. Để thu hút dòng tiền, Phạm Thị Tuyết Nhung cùng đồng phạm đã chạy các chương trình quảng cáo rầm rộ, đưa ra mức giá bán các nền đất thổ cư rẻ hơn hẳn so với giá thị trường tại cùng thời điểm. Đồng thời, chúng áp dụng tỷ lệ chiết khấu cực cao, đưa ra cam kết bằng văn bản: Nếu đến thời hạn không bàn giao được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) và mặt bằng thì công ty sẽ bồi thường toàn bộ vốn đầu tư cộng thêm lãi phạt.

Bằng cách thức này, từ tháng 6/2018 đến tháng 5/2019, các đối tượng đã tự lập tổng cộng 18 dự án không có thật (dự án ma) trên địa bàn TP.HCM, dụ dỗ thành công 592 khách hàng ký kết hợp đồng mua bán, qua đó chiếm đoạt trọn vẹn số tiền khổng lồ lên đến hơn 834 tỷ đồng.

2. Vai trò “tiếp tay” của những người mang danh luật sư

Sự thành công của kịch bản lừa đảo quy mô lớn này không thể không kể đến vai trò của các chuyên gia am hiểu luật pháp. Thay vì bảo vệ công lý, hai bị cáo Nguyễn Ngọc Hoàng và Lý Văn Sinh đã dùng kiến thức pháp luật của mình để hợp thức hóa các giấy tờ lừa đảo, tạo vỏ bọc uy tín vững chắc khiến khách hàng hoàn toàn sập bẫy.

Cựu luật sư Nguyễn Ngọc Hoàng: Từ tư vấn tổng đài đến Giám đốc đại diện pháp luật

Theo hồ sơ, năm 2017, Nguyễn Ngọc Hoàng đang là luật sư chính thức thuộc Đoàn luật sư TP.HCM. Trong quá trình tham gia giải đáp pháp luật dân sự qua tổng đài, Hoàng quen biết và tham gia tư vấn cho bà Trần Thị Mỹ Hiền cùng con trai bà này về các thủ tục mua bán đất đai.

Khi được bà Hiền ngỏ lời nhờ đứng tên để làm thủ tục thâu tóm lại Công ty Đất Vàng Hoàng Gia (lúc bấy giờ do Nhung làm giám đốc), Hoàng đã đồng ý. Vào ngày 1/3/2018, Hoàng ký giấy tờ nhận chuyển nhượng phần vốn góp trị giá 200 tỷ đồng tại công ty này, mặc dù trên thực tế đây chỉ là giao dịch khống, Hoàng không hề bỏ ra một đồng nào. Sau khi hoàn tất thủ tục, Hoàng ngồi vào chiếc ghế Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty Đất Vàng Hoàng Gia rồi sau đó thực hiện các bước sang tay lại phần vốn góp này cho bà Hiền.

Chỉ hai tuần sau, khi bà Hiền chính thức tiếp quản vị trí Giám đốc từ Hoàng, bà này đã ký một hợp đồng ủy quyền ngược lại cho Hoàng. Từ đây, Hoàng trở thành cánh tay nối dài, trực tiếp soạn thảo và ký kết các hợp đồng thỏa thuận chuyển nhượng nền đất tại các dự án hoàn toàn không có thật cho khách hàng. Không dừng lại ở đó, khi bà Hiền lập thêm Công ty Hoàng Kim Land (thuê Trần Thị Hồng Hạnh làm giám đốc), Hoàng tiếp tục đầu quân về đây với mức lương 10 triệu đồng/tháng để làm công việc chuyên trách là soạn thảo các hợp đồng bán đất nền. Những lúc Hạnh đi vắng, Hoàng được ủy quyền thay mặt ký kết trực tiếp với người mua. Cơ quan tố tụng cáo buộc, thông qua việc ký kết các hợp đồng lừa đảo này, cựu luật sư Nguyễn Ngọc Hoàng đã trực tiếp giúp sức chiếm đoạt số tiền hơn 17 tỷ đồng.

Cựu Trưởng phòng pháp chế Lý Văn Sinh: Duyệt hợp đồng để nhận tiền công

Tương tự như Hoàng, bị cáo Lý Văn Sinh với tư cách là Trưởng phòng pháp chế của Công ty Angel Lina đã dùng năng lực chuyên môn để rà soát, kiểm duyệt và hoàn thiện các biểu mẫu hợp đồng đặt cọc, hợp đồng góp vốn lừa đảo do Phạm Thị Tuyết Nhung chỉ đạo. Ông Sinh cũng đã trực tiếp tham gia ký kết hợp đồng với một bị hại để chiếm đoạt số tiền 1,4 tỷ đồng.

Tại cơ quan điều tra, ông Sinh thừa nhận toàn bộ hành vi soạn thảo và ký kết nhưng khẳng định bản thân không được chia chác số tiền lừa đảo hàng trăm tỷ của công ty, mà chỉ nhận khoản tiền lương và tiền công kiểm duyệt hợp đồng tổng cộng là 155 triệu đồng từ Nhung. Trước khi phiên tòa diễn ra, gia đình bị cáo Sinh đã chủ động nộp khắc phục hậu quả số tiền 303 triệu đồng nhằm giảm nhẹ hình phạt.

3. Quan điểm pháp lý của Luật sư Nguyễn Minh Long (Công ty Luật Dragon)

Dưới góc nhìn chuyên gia pháp lý đối với vụ đại án này, Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc Công ty Luật Dragon (Đoàn luật sư TP. Hà Nội) đã đưa ra những phân tích mang tính chiều sâu về mặt tội danh, định khung hình phạt cũng như bài học cảnh tỉnh sâu sắc cho giới hành nghề luật:

Về định tội danh và vai trò đồng phạm giúp sức

Luật sư Nguyễn Minh Long nhận định, việc cơ quan tố tụng truy tố các cựu luật sư, chuyên gia pháp chế về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” với vai trò đồng phạm giúp sức là hoàn toàn có căn cứ pháp lý vững chắc và đúng người, đúng tội.

“Trong vụ án này, hành vi của Nguyễn Ngọc Hoàng và Lý Văn Sinh không đơn thuần là sai sót chuyên môn, mà là hành vi cố ý giúp sức. Là những người có trình độ cử nhân luật, thậm chí đã được cấp thẻ luật sư, các bị cáo thừa hiểu rằng một dự án bất động sản chỉ đủ điều kiện đưa vào kinh doanh khi có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp, được cơ quan nhà nước phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 và được chấp thuận chủ trương đầu tư. Các bị cáo hoàn toàn biết rõ công ty của Hiền và Nhung chỉ mới cọc đất ruộng, đất ao, chưa hề có dự án nào được phê duyệt nhưng vẫn ký tên vào các chức danh đại diện, vẫn soạn thảo các điều khoản cam kết lừa dối để khách hàng xuống tiền. Đây chính là hành vi tạo ra phương tiện vật chất và ý chí để người chủ mưu thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.” – Luật sư Long phân tích.

Về định khung hình phạt và các tình tiết giảm nhẹ

Theo Luật sư Nguyễn Minh Long, với số tiền giúp sức chiếm đoạt lần lượt là hơn 17 tỷ đồng (đối với Hoàng) và 1,4 tỷ đồng (đối với Sinh), các bị cáo đều bị xét xử ở khung hình phạt cao nhất của tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự) với mức án từ 12 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử sẽ cân nhắc phân hóa rõ vai trò của từng bị cáo:

• Các bị cáo Hoàng và Sinh không phải là người khởi xướng, không phải là người giữ dòng tiền chiếm đoạt cuối cùng (tiền chảy về túi của Nhung và Hiền), họ chỉ là người làm công ăn lương hoặc đứng tên giúp.

• Việc chủ động khai báo thành khẩn, nhận thức rõ hành vi phạm tội và tích cực nộp tiền khắc phục hậu quả (như bị cáo Sinh đã nộp 303 triệu đồng) sẽ là những điểm tựa pháp lý quan trọng theo Điều 51 Bộ luật Hình sự để Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ một phần hình phạt khi lượng hình.

Hồi chuông cảnh tỉnh về đạo đức nghề nghiệp luật sư

Điều khiến Luật sư Nguyễn Minh Long trăn trở nhất trong vụ án này chính là sự suy thoái đạo đức của những người thực thi pháp luật.

“Nghề luật sư là nghề cao quý, có sứ mệnh bảo vệ công lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và sự tôn nghiêm của pháp luật. Việc một luật sư đem kiến thức pháp lý của mình để đi ‘lách luật’, vẽ đường cho hươu chạy, thậm chí trực tiếp đứng tên làm Giám đốc bù nhìn để ký hợp đồng lừa dối hàng trăm người dân nghèo là một sự phản bội lại lời tuyên thệ trước ngành. Vụ án này là bài học đắt giá, một hồi chuông cảnh tỉnh nghiêm khắc cho tất cả các luật sư, đặc biệt là các luật sư trẻ hoạt động trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp và bất động sản. Không bao giờ được phép đánh đổi danh dự nghề nghiệp và tự do của bản thân để lấy những khoản tiền lương, tiền thưởng ngắn hạn từ những chủ doanh nghiệp bất chính.”

Luật sư Long cũng đưa ra lời khuyên cho người dân khi tham gia giao dịch bất động sản: Để không trở thành nạn nhân của các dự án “ma” tương tự Angel Lina hay Đất Vàng Hoàng Gia, người mua không nên chỉ tin vào các bản vẽ 1/500 đẹp mắt do doanh nghiệp tự in ấn, cũng không nên quá tin tưởng vào danh xưng “có luật sư bảo trợ pháp lý” của công ty. Thay vào đó, người dân cần trực tiếp mang thông tin thửa đất lên Ủy ban nhân dân quận, huyện hoặc Cơ quan quản lý Tài nguyên và Môi trường nơi có đất để kiểm tra chính xác tình trạng pháp lý, quy hoạch của dự án trước khi thực hiện đặt cọc hay giải ngân.