Cố ý gây thương tích có được bãi nại để không bị khởi tố không?

Khi xảy ra xô xát, đánh nhau gây thương tích, nhiều người lựa chọn hòa giải, bồi thường thiệt hại và đề nghị người bị hại viết đơn bãi nại với mong muốn vụ việc được giải quyết êm đẹp. Tuy nhiên, cố ý gây thương tích có được bãi nại để không bị khởi tố hay không còn phụ thuộc vào tính chất hành vi, tỷ lệ tổn thương cơ thể và căn cứ pháp luật áp dụng.

Theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, đơn bãi nại có thể có ý nghĩa quan trọng trong một số trường hợp, nhưng không phải cứ người bị hại đồng ý tha thứ là người gây thương tích đương nhiên không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Đơn bãi nại trong vụ án cố ý gây thương tích là gì?

Đơn bãi nại thường được hiểu là văn bản thể hiện việc người bị hại không còn yêu cầu xử lý người gây ra thương tích, đồng ý hòa giải hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét giảm nhẹ trách nhiệm cho người đó.

Trên thực tế, nội dung đơn có thể bao gồm:

• Xác nhận hai bên đã tự nguyện hòa giải.
• Xác nhận người gây thương tích đã bồi thường chi phí điều trị và các thiệt hại liên quan.
• Thể hiện việc người bị hại không còn yêu cầu bồi thường thêm hoặc không yêu cầu khởi tố vụ án.
• Đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét các tình tiết giảm nhẹ theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, cần phân biệt đơn bãi nại với văn bản rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự. Hai văn bản này có thể có nội dung gần nhau, nhưng cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét bản chất, nội dung thể hiện ý chí của người bị hại và điều kiện pháp luật cụ thể, chứ không chỉ căn cứ vào tên gọi của văn bản.

2. Trường hợp nào bãi nại có thể giúp không bị khởi tố?

Căn cứ khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự, chỉ được khởi tố vụ án hình sự đối với tội cố ý gây thương tích quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp trong các trường hợp luật định.

Điều này có nghĩa, nếu hành vi bị xem xét thuộc khoản 1 Điều 134 và người bị hại không yêu cầu khởi tố thì cơ quan có thẩm quyền không được khởi tố vụ án về tội danh này theo cơ chế khởi tố theo yêu cầu của bị hại.

Nếu người bị hại đã yêu cầu khởi tố nhưng sau đó tự nguyện rút yêu cầu, vụ án về nguyên tắc phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định việc rút yêu cầu trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức. Quy định này cũng nêu rõ người đã rút yêu cầu khởi tố không được yêu cầu lại, trừ trường hợp việc rút yêu cầu trước đó là do bị ép buộc, cưỡng bức.

Nguồn pháp luật: khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Như vậy, trong trường hợp thuộc khoản 1 Điều 134, văn bản thể hiện rõ ý chí không yêu cầu khởi tố hoặc rút yêu cầu khởi tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc xử lý vụ án. Tuy nhiên, cần xác định đúng điều khoản áp dụng trước khi kết luận.

3. Trường hợp nào đã bãi nại nhưng vẫn có thể bị khởi tố?

Đây là vấn đề nhiều người thường hiểu nhầm. Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự chỉ quy định cơ chế khởi tố theo yêu cầu của bị hại đối với tội cố ý gây thương tích thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, không áp dụng chung cho mọi trường hợp cố ý gây thương tích.

Nếu hành vi có dấu hiệu thuộc các khoản nặng hơn của Điều 134, chẳng hạn có tình tiết định khung tăng nặng, sử dụng hung khí nguy hiểm, gây thương tích với tỷ lệ tổn thương cơ thể ở mức luật định hoặc có những tình tiết nghiêm trọng khác, cơ quan tiến hành tố tụng có thể khởi tố và xử lý theo quy định dù người bị hại đã viết đơn bãi nại.

Ví dụ:

Trường hợp thứ nhất: Hai người xảy ra mâu thuẫn, một người đánh người còn lại gây thương tích. Sau đó, người gây thương tích bồi thường đầy đủ, hai bên tự nguyện hòa giải. Nếu hành vi được xác định thuộc khoản 1 Điều 134 và người bị hại không yêu cầu khởi tố, quy định về khởi tố theo yêu cầu của bị hại có thể được áp dụng.

Trường hợp thứ hai: Một nhóm người dùng hung khí nguy hiểm đánh một người gây thương tích nghiêm trọng. Dù người bị hại nhận bồi thường và viết đơn xin không xử lý hình sự, cơ quan chức năng vẫn có thể khởi tố nếu đủ căn cứ pháp luật.

Do đó, không thể chỉ căn cứ vào việc hai bên đã hòa giải hoặc người bị hại đã ký đơn bãi nại để khẳng định vụ việc sẽ không bị khởi tố.

4. Tỷ lệ thương tích bao nhiêu phần trăm thì bị khởi tố?

Không có một tỷ lệ thương tích duy nhất quyết định mọi trường hợp có bị khởi tố hay không.

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, tỷ lệ tổn thương cơ thể là một căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, hành vi vẫn có thể cấu thành tội cố ý gây thương tích nếu thuộc những trường hợp cụ thể được quy định tại khoản 1 Điều 134, chẳng hạn sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc có các tình tiết luật định khác.

Ngược lại, không phải cứ có thương tích là chắc chắn cấu thành tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá toàn diện hành vi, lỗi, chứng cứ, kết luận giám định, các tình tiết liên quan và quy định pháp luật áp dụng.

Vì vậy, khi xảy ra vụ việc, các bên nên lưu giữ hồ sơ bệnh án, kết luận giám định thương tích, hình ảnh, video, lời khai nhân chứng và tài liệu bồi thường để phục vụ quá trình giải quyết.

5. Đã bồi thường và được bãi nại thì có được giảm nhẹ hình phạt không?

Ngay cả khi đơn bãi nại không làm chấm dứt việc xử lý hình sự, việc người phạm tội tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả và được người bị hại đề nghị giảm nhẹ vẫn có thể có ý nghĩa khi xem xét trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 51 Bộ luật Hình sự, một số tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự bao gồm người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả; phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; người bị hại hoặc đại diện của họ xin giảm nhẹ hình phạt trong những điều kiện luật định.

Cần lưu ý rằng việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ do cơ quan tiến hành tố tụng và Tòa án xem xét trên cơ sở hồ sơ, chứng cứ và quy định pháp luật. Đơn bãi nại không bảo đảm người gây thương tích sẽ được miễn trách nhiệm hình sự, được hưởng án treo hoặc không phải chấp hành hình phạt tù.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người gây thương tích còn có thể phải bồi thường thiệt hại về sức khỏe theo quy định của pháp luật dân sự, bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất hoặc giảm sút và các khoản thiệt hại khác đáp ứng điều kiện pháp luật.

6. Làm thế nào để việc bãi nại có giá trị pháp lý?

Nếu các bên mong muốn hòa giải, người gây thương tích và người bị hại nên thực hiện việc thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện, minh bạch và đúng pháp luật.

Một số vấn đề cần lưu ý:

• Xác định rõ hành vi có dấu hiệu thuộc khoản nào của Điều 134 Bộ luật Hình sự.
• Thỏa thuận bồi thường cụ thể, có chứng từ hoặc tài liệu xác nhận việc thanh toán.
• Văn bản bãi nại hoặc rút yêu cầu khởi tố phải phản ánh đúng ý chí tự nguyện của người bị hại.
• Không đe dọa, gây sức ép hoặc ép buộc người bị hại ký đơn.
• Không tiêu hủy chứng cứ, khai báo gian dối hoặc thỏa thuận nhằm che giấu hành vi phạm tội.

Nếu việc rút yêu cầu khởi tố được xác định là do bị ép buộc hoặc cưỡng bức, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có thể tiếp tục giải quyết vụ án theo quy định. Vì vậy, việc hòa giải cần được tiến hành đúng pháp luật và không được dùng để gây áp lực lên người bị hại.

7. Có nên thuê luật sư khi xảy ra vụ việc cố ý gây thương tích?

Trong các vụ việc cố ý gây thương tích, việc xác định đúng tội danh, khoản áp dụng, tỷ lệ tổn thương cơ thể, tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả giải quyết vụ án.

Luật sư có thể hỗ trợ đánh giá hồ sơ, phân tích căn cứ khởi tố, hướng dẫn thu thập chứng cứ hợp pháp, tư vấn về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ soạn thảo văn bản hòa giải và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội hoặc người bị hại trong quá trình tố tụng.

Đặc biệt, không nên tin vào những lời quảng cáo cam kết chắc chắn “bãi nại là không bị khởi tố” hoặc “bồi thường là không phải đi tù”. Kết quả giải quyết phải dựa trên sự thật khách quan và các quy định pháp luật áp dụng cho từng vụ việc.

8. Dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp lý của Công ty Luật Dragon

Nếu đang gặp vướng mắc liên quan đến hành vi cố ý gây thương tích, đơn bãi nại, yêu cầu khởi tố hoặc trách nhiệm bồi thường, việc tham khảo ý kiến luật sư sớm có thể giúp các bên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và phương án xử lý phù hợp.

CÔNG TY LUẬT DRAGON – LUÔN ĐỒNG HÀNH CÙNG QUÝ KHÁCH

• Trụ sở chính: Phòng 08 tầng 09, tòa nhà VINACONEX DIAMOND TOWER, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội.
• Tổng đài tư vấn: 1900.599.979
• Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc: 0983.019.109
• Email: dragonlawfirm@gmail.com
• Website: www.luatsubaochua.vn | www.congtyluatdragon.com

Liên hệ Công ty Luật Dragon để được tư vấn trên cơ sở hồ sơ và tình tiết cụ thể của vụ việc.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo pháp luật chung, không thay thế ý kiến tư vấn dựa trên hồ sơ của từng vụ án.