Luật sư bào chữa “nước đôi”, được không?

Có 47 lượt xem

Chuyện luật sư ra tòa bào chữa kêu oan cho thân chủ nhưng lại “thòng” thêm rằng “nếu tòa kết tội thì xin giảm nhẹ hình phạt” đang gây tranh cãi trong chính giới luật sư.

Người nói được vì luật không cấm, người lại bảo là không nên bởi “chân lý chỉ có một”…

Như Pháp Luật TP.HCM từng phản ánh, thời gian qua đã có nhiều luật sư ra tòa bào chữa theo hướng kêu oan cho bị cáo, sau đó nói thêm là “trong trường hợp tòa xác định bị cáo phạm tội thì xem xét các tình tiết giảm nhẹ để giảm án”. Đã có những vụ luật sư bào chữa theo kiểu này đã bị đại diện VKS hay hội đồng xét xử nhắc nhở.

Về vấn đề này, chúng tôi đã trao đổi với nhiều luật sư và nhận được hai luồng quan điểm đối lập.

Ủng hộ: Vì lợi ích của thân chủ

Theo luật sư Trương Thị Hòa (Đoàn Luật sư TP.HCM), luật sư phải bảo vệ thân chủ một cách tốt nhất trong khuôn khổ pháp luật. Việc luật sư bào chữa như thế không vi phạm pháp luật, không phải là “hàng hai” mà là sự trình bày hết những ý tứ, lập luận, đưa ra hết các hướng để tòa xem xét. Trong phiên tòa hình sự, luật sư cần phải linh hoạt, đặt ra hết mọi tình tiết để ứng phó với việc tòa chấp nhận hướng bào chữa của mình hoặc chấp nhận quan điểm buộc tội của bên công tố.

Đồng tình, luật sư Huỳnh Văn Nông (Đoàn Luật sư TP.HCM) nói: “Cái chính là làm tốt nhất cho thân chủ. Trong khuôn khổ của phiên tòa phải nói cho đầy đủ, nêu tất cả tình tiết có lợi cho thân chủ, chỉ ra các điểm để nếu phạm tội thì thân chủ sẽ được giảm nhẹ”.


Luật sư đang tranh luận với VKS tại một phiên tòa. Ảnh chỉ mang tính minh họa: HTD

Tương tự, luật sư Trần Minh San (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích: “Việc bào chữa một hướng hay hai hướng là kỹ thuật của mỗi luật sư. Đâu có trường nào dạy bào chữa một hay hai hướng, luật không cấm, quy chế không cấm, đạo đức cũng không đề cập. Tùy thẩm định của luật sư về tài liệu, chứng cứ. Nếu chứng cứ bảo vệ cho thân chủ còn mỏng và yếu, “năm ăn năm thua” thì mới sử dụng cách bào chữa nhiều hướng. Ý thức chủ quan của luật sư là bị cáo không phạm tội nhưng quan điểm của tòa có tội thì sao. Khi đó, nếu không trình bày những tình tiết giảm nhẹ thì thân chủ sẽ bị thiệt thòi”.

Cũng nghiêng về quan điểm vì quyền lợi của thân chủ nhưng luật sư Trịnh Thanh (Đoàn Luật sư TP.HCM) lại có sự phân biệt. Theo ông, trong một vài trường hợp, luật sư không thuyết phục được tòa đồng ý với việc bị cáo vô tội thì có thể chuyển sang đề nghị tòa xem xét theo hướng giảm nhẹ. “Khi bào chữa, phải lấy ra được những ý có lợi nhất cho thân chủ. Luật sư nếu có bị đụng chạm thì cũng phải chấp nhận. Như vậy còn hơn là luật sư được tiếng thơm mà thân chủ lại bị tội nặng”.

Tuy nhiên, theo luật sư Thanh, cần phải tư duy cho đúng, tùy tình huống chứ không phải tình huống nào cũng có thể “hàng hai”. “Nếu bản chất vụ án là oan thì phải theo hướng này tới cùng chứ không thể sao cũng được” – ông khẳng định.

  Các luật sư cho rằng để Huyền Như lừa đảo được là do Vietinbank

Phản đối: Bào chữa phải rõ ràng

Ngược lại, luật sư Trương Trọng Nghĩa (Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam) cho biết: “Hiện không ít người trong giới luật sư không chấp nhận cách bào chữa này. Bởi lẽ luật sư có đưa ra quan điểm bào chữa rõ ràng, có tội hay không có tội thì công tố viên mới biết đường mà tranh luận, nhất là khi ta đang hướng tới một nền tố tụng tranh tụng”.

Luật sư Trần Công Ly Tao (Đoàn Luật sư TP.HCM) cũng nói: “Chân lý thì chỉ có một. Theo quan điểm cá nhân tôi thì sự việc chỉ có một hướng để bào chữa. Kêu oan là khẳng định mình vô tội, lúc đó nếu bị tòa bác mà án có nặng thì cũng không được xem xét giảm án. Còn xin giảm án là thừa nhận mình phạm tội nhưng mức án quá nghiêm khắc”.

Luật sư Trần Chính Nghĩa (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận xét: “Luật sư phải dứt khoát, bản lĩnh và nắm chắc vấn đề của thân chủ khi bào chữa. Chỉ luật sư nghiên cứu không kỹ mới bào chữa nhiều hướng hay nước đôi. Kêu oan là kêu oan, xin giảm án là xin giảm án, không thể nói nếu không được cái này thì yêu cầu cái kia.

Luật sư Cổ Hiệp (Đoàn Luật sư TP.HCM) thì thẳng thắn: “Tôi cực lực phản đối. Không thể chấp nhận kiểu bào chữa nhiều hướng, nước đôi. Ngành luật là một ngành khoa học, căn cứ trên chứng cứ, lập luận. Đã là khoa học thì đúng là đúng, sai là sai. Nhiệm vụ của luật sư là ngoài việc bảo vệ cho thân chủ còn góp phần bảo vệ sự thật, bảo vệ công lý. Mỗi người có một cách hành xử nghề nghiệp, cách để tạo uy tín và cá tính. Riêng tôi, chưa bao giờ tôi bào chữa nước đôi cả. Đối với tôi, hành nghề luật không thể có nước đôi. Bản lĩnh và đạo đức luật sư cũng không cho phép. Nếu chứng cứ và khoa học pháp lý cho phép mình làm theo hướng thân chủ vô tội thì mình phải bảo vệ tuyệt đối…”.

Ba cách bào chữa

Về cách tiếp cận bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ, mỗi luật sư có ba cách tiếp cận:

Cách thứ nhất: Luật sư dứt khoát thân chủ có tội hay không. Nếu có tội thì đề xuất các tình tiết giảm nhẹ để tòa xem xét. Nếu không có tội thì đưa các chứng cứ chứng minh.

Cách thứ hai: Luật sư dứt khoát thân chủ không phạm tội mà VKS truy tố, đưa ra các lý lẽ bác bỏ, cho rằng nếu thân chủ có phạm tội thì phạm phải một tội khác nhẹ hơn và bỏ lửng. Song song đó, luật sư đề xuất các tình tiết giảm nhẹ để tòa xem xét (bào chữa nhiều hướng).

Cách thứ ba: Luật sư dứt khoát thân chủ không có tội, đưa ra các lý lẽ để bác bỏ tội danh VKS truy tố nhưng lại đề xuất các tình tiết giảm nhẹ để tòa xem xét (bào chữa nước đôi).

  Luật Đầu tư công sẽ chặn đầu tư dàn trải?

Tôi ủng hộ cách tiếp cận thứ nhất vì nó thể hiện được chính kiến và bản lĩnh của người luật sư. Để có thể thực hiện được cách này, đòi hỏi luật sư phải có bản lĩnh thuyết phục khách hàng cùng chấp nhận quan điểm của mình.

Vấn đề bào chữa nước đôi đang đặt ra câu hỏi cho lãnh đạo Liên đoàn Luật sư Việt Nam về quan điểm, về tư tưởng chỉ đạo trong định hướng đào tạo bồi dưỡng cho đội ngũ luật sư thời gian tới.

Một số vụ luật sư bị nhắc

Mới đây, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM xử một vụ tham ô, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tại phiên tòa, luật sư cho rằng bị cáo không phạm hai tội này. Tuy nhiên, luật sư cũng nói thêm là “trong trường hợp xác định bị cáo phạm tội thì xem xét các tình tiết giảm nhẹ để giảm án”. Kiểm sát viên đã tỏ thái độ không đồng tình với cách bào chữa của luật sư. Luật sư đối đáp rằng cách bào chữa này vẫn còn đang gây tranh cãi và luật cũng không cấm.

Tháng 4-2013, TAND TP Đà Nẵng xử một vụ lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Luật sư khẳng định thân chủ không phạm tội nhưng đến cuối phần tranh luận lại nói: “Trong trường hợp nếu tòa cho rằng thân chủ của tôi có tội thì tôi xin nêu các tình tiết giảm nhẹ sau để tòa xem xét”… Tòa hỏi đi hỏi lại: “Quan điểm của luật sư là bị cáo vô tội hay có tội nhưng xin giảm nhẹ?”. Luật sư cứ đáp: “Tôi nêu các luận cứ chứng minh bị cáo vô tội nhưng nếu khi nghị án, tòa không tuyên bị cáo vô tội thì tòa phải xem xét tới phần giảm án cho bị cáo”…

Luật sư không nên bào chữa theo kiểu “nước đôi”
Bộ luật tố tụng hình sự đã xác định người bào chữa là người tham gia tố tụng. Người bào chữa không có quyền và lợi ích gì trong vụ án. Họ tham gia để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp cho người buộc tội.

Theo quy định tại khoản 1 điều 56 BLTTHS 2003: Người bào chữa có thể là:
– Luật sư
– Người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo.
– Bào chữa viên nhân dân.

Trong nhóm bào chữa nói trên, luật sư là người bào chữa chuyên nghiệp nhất. Luật sư là người có kiến thức pháp luật và kinh nghiệm hoạt động tố tụng. Luật sư tham gia tố tụng trong một vụ án hình sự để bào chữa, bảo vệ cho thân chủ của mình để chống lại sự buộc tội của Công tố viên hoặc giúp làm giảm trách nhiệm hình sự cho thân chủ của họ. Đồng thời qua đó cũng có thể giúp cơ quan tiến hành tố tụng làm sáng tỏ các tình tiết vụ án.

Hình minh họa trên internet

Thế nhưng trên thực tiễn chúng ta cũng gặp không ít trường hợp một số luật sư chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp, bản lĩnh nghề nghiệp của mình khi bào chữa theo kiểu nước đôi. Vừa bào chữa theo hướng vô tội, vừa “thòng” thêm trường hợp nếu có tội thì xin giảm nhẹ hình phạt cho thân chủ.

  Quyền công tố

Cụ thể là trên số báo Pháp luật thành phố Hồ Chí Minh ngày 08/04/2013 có bài viết “Luật sư yếu mới bào chữa nước đôi” của tác giả Dương Hằng với nhận định “Việc bào chữa nước đôi thể hiện là luật sư sự không tin tưởng vào các lý lẽ, lập luận của mình. Chính luật sư còn không tin vào mình thì thuyết phục được ai?”. Việc bào chữa nước đôi không chỉ thể hiện sự yếu kém của luật sư mà còn gây khó khăn cho Hội đồng xét xử để đến mức chủ tọa phiên tòa buộc phải chất vấn để làm rõ: “Tóm lại quan điểm của luật sư là bị cáo vô tội hay có tội nhưng xin giảm nhẹ?”. Luật sư đáp: “Tôi nêu các luận cứ chứng minh bị cáo vô tội nhưng nếu khi nghị án, tòa không tuyên bị cáo vô tội thì tòa phải xem xét tới phần giảm án cho bị cáo như những tình tiết giảm nhẹ mà tôi đã tranh luận trên”.

Sau vài tháng kể từ khi có bài viết trên thì vào ngày 12/8/2013 cũng trên báo Pháp luật Tp.Hồ Chí Minh cũng có bài viết với tiêu đề “Bị nhắc vì bào chữa nước đôi” của tác giả TB-Hoàng Yến. Lúc này không phải chủ tọa phiên tòa chất vấn mà là Công tố viên đã “nhắc nhở” và không đồng tình với cách bào chữa nước đôi của luật sư.

Tuy tôi hành nghề luật sư cũng chưa nhiều, số lượng tham gia vụ án cũng chưa được bao nhiêu. Tuy nhiên, thiết nghĩ khi đã mang danh là luật sư bào chữa cho thân chủ thì mình phải thể hiện được bản lĩnh nghề nghiệp. Một là xác định thân chủ mình vô tội hay không? Nếu không thì bào chữa theo hướng xin giảm nhẹ hình phạt. Luật sư phải thống nhất trước với thân chủ của mình hướng bào chữa vì ngoài luật sư ra, bị cáo còn quyền tự bào chữa.

Nếu luật sư yếu bản lĩnh thì không chì Công tố viên, Hội đồng xét xử mà cả thân chủ và những người dự kháng sẽ “xem thường” mình.

Ở đây tôi không chỉ trích hay có ý “lên lớp” ai nhưng theo tôi luật sư phải có bản lĩnh của mình khi tham gia tố tụng.

PHƯƠNG LOAN

Nguồn: phapluattp.vn

========================================================

ĐOÀN LUẬT SƯ HÀ NỘI

CÔNG TY LUẬT DRAGON

Giám đốc - Thạc sĩ Luật sư:  Nguyễn Minh Long Công ty luật chuyên:
Hình sự - Thu hồi nợ - Doanh nghiệp – Đất Đai – Trọng tài thương mại – Hôn nhân và Gia đình.
Văn phòng luật sư quận Cầu Giấy:  Phòng 6 tầng 14 tòa nhà VIMECO đường Phạm Hùng, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.
Văn phòng luật sư quận Long Biên: Số 24 ngõ 29 Phố Trạm, Phường Long Biên, Quận Long Biên, Hà Nội
Điện thoại: 1900 599 979 / 098.301.9109
Email: dragonlawfirm@gmail.com
Hệ thống Website:
www.vanphongluatsu.com.vn
www.congtyluatdragon.com
www.luatsubaochua.vn
www.dragonlaw.vn
#luatsubaochua #luatsutranhtung #luatsuhinhsu #luatsudatdai