Luật sư bào chữa vụ án gây rối trật tự công cộng

Có 116 lượt xem

Chúng tôi là Luật sư Nguyễn Minh Long, Nguyễn Trung Tiệp – Thuộc Công ty Luật Dragon – Đoàn luật sư Hà Nội. Nhận đơn mời luật sư của của gia đình các bị cáo và được sự chấp thuận của TAND huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng yên. Chúng tôi có mặt trong phiên tòa hôm nay với tư cách là người bào chữa cho chị Nguyễn Thị Xuân, các anh Nguyễn Văn Trung, Nguyễn Văn Biên, Nguyễn Anh Quân, Trịnh Văn Bầu bị xét xử sơ thẩm về tội danh “Gây rối trật tự công cộng” theo điểm c khoản 2 Điều 318 BLHS 2015.

Qua trao đổi làm việc với các bị cáo, nghiên cứu hồ sơ vụ án và phần thẩm vấn, xét hỏi công khai tại phiên tòa hôm nay. Chúng tôi trình bày bản luận cứ bào chữa với những nội dung, quan điểm pháp lý như sau:

Về tội danh

Thứ nhất: về hành vi khách quan

Một là: hành vi của các bị cáo không có ý thức gây rối trật tự công cộng.

Căn cứ vào lời khai của các bị cáo trong biên bản bắt người phạm tội quả tang ngày 21/6/2018 Bl 1-4, Bản kết luận điều tra vụ án của CQCSĐT Công an huyện Văn Lâm số 86/KL – CQĐT ngày 15/11/2018 (Bl 592 – 597); Cáo trạng số 01/CT-VKS ngày 14/12/2018 của VKSND huyện Văn Lâm (Bl 624 – 628) cho thấy: xuất phát từ cái chết đau thương của cháu Nguyễn Thanh Trà khi chưa được điều tra làm sáng tỏ nguyên nhân dẫn đến tử vong. Gia đình cháu Trà với suy nghĩ, mục đích đưa quan tài của cháu Trà từ nhà đến cầu Hòa Mục nơi xảy ra vụ tại nạn. Sau đó, đưa xe trở quan tài cháu Trà đến ngã tư khu công nghiệp Phố Nối A thuộc quốc lộ 5A đường Hà Nội – Hải Phòng để các cơ quan có thẩm quyền giải quyền xem xét giải quyết và gây chú ý dư luận. Điều đó được thể hiện rất rõ trong lời khai của Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Văn Trung, Nguyễn Văn Biên, Nguyễn Văn Quân, Trịnh Văn Bầu khi biết được thông tin thì tới đi hòa vào dòng người diễu hành. Họ không có hành vi quấy rối, phá hủy, lăng mạ, xúc phạm hay làm thiệt hại đến quyền lợi ích hợp pháp, danh dự, uy tín của cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân nào. Chỉ đến khi bị buộc cưỡng chế phải di dời quan tài của nạn nhân ra khỏi vị trí ngã tư khu công nghiệp Phố Nối A, thì các thân chủ của tôi mới có hành động níu kéo, giữ lại quan tài vì suy nghĩ chờ có cơ quan thẩm quyền giải quyết, theo pháp luật.

Hai là: Có sự kích động, lôi kéo, xúi giục của kẻ xấu đứng sau

Chúng tôi nhận định cho rằng nguyên nhân gây ùn tắc giao thông, làm ảnh hưởng an ninh trật tự địa phương, còn có sự xúi giục, kích động của những kẻ xấu với mục đích lợi dụng cái chết của cháu Trà, chưa được làm rõ nguyên nhân và do sự hiểu biết hạn chế của những người thân trong gia đình nạn nhân cùng người dân hiếu kỳ khác đã a dua ủng hộ nên sự việc đáng tiếc mới xảy ra. Nhưng các cơ quan bảo vệ pháp luật chưa điều tra làm rõ được những phần tử xấu đó đã lợi dụng tình hình gây mất an ninh, chính trị.

Ba là: có sự chắn đường của Công an huyện Yên Mỹ

Lời khai của Nguyễn Thị Xuân tại Bl 202 có nội dung:

“Tôi ra mượn máy gọi cho mẹ tôi xuống  và bảo: xe đi đến Gia Phạm thì Công an chắn không cho đi..nhưng đợi mãi không thấy mẹ tôi xuống, rồi tôi xin các chú đi về, anh họ nai tôi về nơi xảy ra vụ việc”.

Biên bản ghi lời khai ngày 15/10/2018 – Bl  475của bà Nguyễn Thị Hòa như sau: “khi đi đường các lối đi đến trung tâm huyện Yên Mỹ đều bị lực lượng công an chặn lại, không cho đi. Sau đó, mọi người bảo đưa quan tài cháu Trà đến quốc lộ 5A”.

Như vậy, lời khai của Xuân phù hợp với lời khai của bà Hòa cho thấy nguyên nhân đoàn người trong gia đình bà Hòa đưa quan tài cháu Trà mục đích là đến Công an huyện Yên Mỹ cùng với gia đình nạn nhân Lê Thị Ngọc. Song, do vấp phải sự ngăn cản, chặn đường không muốn cho vào trung tâm huyện của Công an. Do đó, gia đình bà Hòa phải đưa quan tài cháu Trà theo ý kiến mọi người đến đường quốc lộ 5A.

Thứ hai: về ý thức chủ quan

Một là: Căn cứ vào lý lịch các bị can có trong hồ sơ vụ án, luật sư nhận thấy hành vi của các bị can thể hiện rõ sự nhận thức hạn chế, trình độ văn hóa thấp, hiểu biết pháp luật kém. Cụ thể: Xuân văn hóa 3/12; Biên 7/12; Bầu không biết chữ; Quân 9/12; Trung 7/12..Điều này phản ánh rõ ý thức tuân thủ pháp luật, hành vi của các bị can là rất tự phát, nông nổi.

Hơn nữa đa số các bị can đều là người thân có họ hàng gần gũi, thân thích với nạn nhân Nguyễn Thị Trà. Bởi vậy, việc họ đồng hành cùng đoàn người diễu hành chủ yếu vì tình cảm trong gia đình, xót thương cho cháu Trà chết trẻ không rõ nguyên nhân. Đồng thời. mong muốn các cơ quan chức năng tìm ra công lý, làm rõ sự việc. Luật sư rất mong HĐXX xem xét nguyên nhân, nguồn  gốc sự việc, các tình tiết khách quan để đánh giá đúng bản chất vụ án, ý thức chủ quan của các thân chủ chúng tôi để lượng hình khi định tội danh.

Hai là: chưa làm rõ được vai trò ai là người khởi xướng

Thông qua lời khai của các bị can, các đương sự trong vụ án, chúng tôi nhận thấy các cơ quan tiến hành tố tụng chưa làm rõ được ai là kẻ chủ mưu, khởi xướng đứng sau giật dây xúi bẩy kích động đoàn người tham gia diễu hành quan tài nạn nhân Nguyễn Thị Trà đến ngã tư Phố Nối A đường Quốc lộ 5A. Bởi lẽ các bị can đều khẳng định chỉ đi cùng đoàn người và khi vấp phải sự ngăn chặn của Công an huyện Yên Mỹ thì họ mới đưa quan tài cháu Trà ra Quốc lộ 5A. Điều này là sự kiện nằm ngoài ý muốn của gia đình bà Hòa.

Về tính chất đồng phạm

Chúng tôi không đồng tình với bản Cáo trạng số 01/CT-VKS ngày 14/12/2018 của VKSND huyện Văn Lâm tại Bl 626, trang 6 của Cáo trạng nêu:

“Trong vụ án này, bị can Xuân giữ vai trò đầu, các bị can còn lại là người thực hành tích cực. Đối với bị can Nguyễn Thị Huế có biểu hiện mắc bệnh tâm thần, CQĐT quyết định trưng cầu giám định tâm thần và quyết định tách vụ án để xử lý sau”

Đây là vụ án có 9 bị can, có tính chất đồng phạm, theo chúng tôi cần phải phân hóa, cá thể hóa để làm rõ tính chất, vai trò, vị trí của từng người.Tại mục 4 Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 7/4/2017 của TANDTC hướng dẫn về tình tiết “Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng” quy định tại điểm h khoản 1 Điều 46 BLHS năm 1999 có nêu:

Phạm tội lần đầu là từ trước đến nay chưa phạm tội lần nào, phạm tội thuộc trường hợp nghiêm trọng là phạm tội thuộc trong một các tình tiết sau đây: “Phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nhưng người phạm tội có vị trí vai trò thứ yếu, khôngđáng kể trong vụ án có đồng phạm”.

Đối chiếu với hướng dẫn nêu trên trong văn bản số 01/2017 của TANDTC với trường hợp của các bị cáo trong vụ án này có tính chất đồng phạm, luật sư nhận thấy: thực tế Nguyễn Thị Xuân chỉ là người có mặt tại Cầu Yên Phú, trong quá trình tham gia đoàn diễu hành quan tài cháu Trà thì Xuân cầm cờ có hô hào kêu gọi mọi người tìm công lý, làm sáng tỏ cái chết của cháu ruột mình. Như vậy, Xuân không phải là người khởi xướng, cầm đầu mà chỉ là người thực hành tích cực.

Đối với Nguyễn Văn Quân cầm vòng hoa đi trước quan tài, Nguyễn Văn Trung, Nguyễn Văn Biên, Trịnh Văn Bầu cùng những người họ hàng khác thì đẩy quan tài và đi theo nhằm mục đích gây sự chú ý của mọi người.

Như vậy, hành vi của Quân, Trung, Biên, Bầu chỉ có mặt trong đám tang, giữ lại quan tài khi bị cưỡng chế chỉ có vai trò thứ yếu là người giúp sức về mặt tinh thần.

Về các tình tiết giảm nhẹ

Một là: trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử vụ án, các bị can đều thành khẩn khai báo, bày tỏ sự ăn năn hối hận về hành vi sai phạm của mình. Tại trang 10 Cáo trạng của VKSND huyện Văn Lâm cũng nêu:

“Các bị can đều không phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự và đều không được hương tình tiết giảm nhẹ TNHS theo quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 BLHS”.

Vì thế, luật sư đề nghị HĐXX cho các tất cả các bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ nêu trên.

Hai là: Đây là vụ án chưa có thiệt hại lớn về mặt hậu quả. Mặc dù, việc ùn tắc giao thông cục bộ kéo dài diễn ra trong nhiều giờ, trên đoạn đường Quốc lộ 5 A nhưng đã lực lượng Công an giao thông và các ban ngành chức năng tiến hành các biện pháp phân luồng giao thông, ổn định trật tự trị an. Do đó, chúng tôi đề nghị HĐXX cho các bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 51 BLHS: “Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn”.

Ba là: Về nhân thân của người phạm tội

Các bị cáo đều là người chưa có tiền án tiền sự, nhân thân tốt, phạm tội thuộc trường hợp lần đầu, lại là lao động chính và trụ cột trong gia đình.

– Đối với Nguyễn Thị Xuân: Nghề nghiệp làm ruộng, có gia đình nhưng đã ly hôn với chồng, có hai con, hiện Xuân đang sinh sống với mẹ đẻ là bà Nguyễn Thị Hòa. Xuân có bố đẻ là ông Lê Trung Sức, sinh năm 1955, được Đảng, Nhà nước trao tặng Huy chương chiến sĩ vẻ vang Hạng Ba vào ngày 08/04/1999 vì đã có công lao tham gia vào cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979 bảo vệ đất nước.

          – Đối với Trịnh Văn Bầu: có hoàn cảnh gia đình kinh tế khó khăn, có vợ và 02 con nhỏ. Bầu là lao động chính trong gia đình, có ông nội là Trịnh Văn Yêm là liệt sĩ thời chống pháp, bác ruột là Trịnh Văn Tân là nạn nhân chất độc màu da cam có công trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước được Nhà nước tặng Huân chương chiến sĩ giải phóng Hạng Ba vào năm 1975.

– Đối với Nguyễn Văn Biên: là người đã từng tham gia quân đội, cấp bậc Trung sĩ, chức vụ tiểu đội trưởng Công binh tại Đại đội 17, Trung đoàn 18, sư đoàn 325, Quân đoàn 2. Biên có bác ruột là Nguyễn Văn Vệ, sinh năm 1949 được UBND tỉnh Hưng Yên tặng Bằng khen vì đã có thành tích tham gia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

– Đối với Nguyễn Văn Trung: có vợ là Cao Thị Phượng (chưa đăng ký kết hôn), con nhỏ sinh năm 2016. Cả hai vợ chồng Trung đều không có công việc, nghề nghiệp ổn định. Trung bị bắt giữ nên hoàn cảnh gia đình và kinh tế rất khó khăn.

– Đối với Nguyễn Anh Quân: làm nghề nghiệp tự do, có vợ và con còn nhỏ sinh năm 2015. Quân là lao động chính phải lo toan, gánh vác mọi công việc trong gia đình.

Vì vậy, luật sư đề nghị HĐXX cho các thân chủ của chúng tôi được hưởng tình tiết giảm nhẹ theo khoản 2 Điều 51 BLHS.

Về tang vật thu giữ.

Đối với những chiếc điện thoại đã thu giữ của các bị can Bầu, Biên, Trung được xác định các bị can này không sử dụng để phạm tội. Đặc biệt chiếc xe máy nhãn hiệu Yamaha Janus màu trắng sữa, BKS 36 HS – 07702 là chiếc xe thuộc quyền sở hữu của chị Cao Thị Phượng. Chị Phượng cũng đã có đơn xin lại tài sản. đề nghị HĐXX xử lý vật chứng theo quy định tại các Điều Điều 47 BLHS 2015, Điều 106 Bộ Luật TTHS 2015 trả lại các tài sản trên theo quy định của pháp luật cho các thân chủ của tôi để họ sử dụng.

Căn cứ vào các biên bản xác minh của Công an huyện Văn Lâm tại các Bl từ 583 – 591 cho thấy các bị cáo đều không có tài sản riêng, không có việc làm ổn định và thu nhập cá nhân ổn định. Cho nên, luật sư đề nghị HĐXX áp dụng Điều 35 BLHS không phạt tiền với các bị cáo về tội danh này.

ĐỀ NGHỊ CỦA LUẬT SƯ:

Từ những nhận định phân tích trên kết luận: các bị cáo không có ý thức và cố ý trực tiếp vào việc gây rối trật tự công cộng. Hậu quả của đoàn người diễu hành đưa quan tài nạn nhân Nguyễn Thanh Trà đến ngã tư Phố Nối thuộc Quốc lộ 5A là do sự bức xúc, thiếu hiểu biết, nhận thức pháp luật kém của người thân trong gia đình, cũng như người dân khác tham gia. Bên cạnh đó, còn do các phần tử xấu khác lôi kéo, kích động đám đông. Và có sự ngăn cản chặn của Công an huyện Yên Mỹ không cho gia đình nạn n hân đưa quan tà vào trung tâm huyện Yên Mỹ. Bởi thế, chúng tôi đề nghị HĐXX xem xét những nhận định, phân tích trên của chúng tôi để ra những phán quyết công tâm. Yêu cầu của chúng tôi cụ thể như sau:

– Đề nghị HĐXX áp dụng: điểm s, điểm h khoản 1 Điều 51; khoản 2 Điều 51; khoản 2, khoản 3 Điều 54; Điều 65 BLHS 2015; Khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/05/2018 của Hội đồng thẩm phán TANDTC; mục 4 Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 7/4/2017 của TANDTC áp dụng cho các thân chủ của chúng tôi được hưởng khung thấp nhất của hình phạt để được án treo.

Chúng tôi tin tưởng rằng HĐXX sẽ ra một bản án công minh, đúng pháp luật!

Xin chân thành cảm ơn HĐXX đã lắng nghe !

Luật sư bào chữa:  Nguyễn Minh Long, Nguyễn Trung Tiệp